จมูก
จาก ตำรานรลักษณ์ศาสตร์ (พระมหามณเฑียร)
๏หน้าแห่งคนทั้งหลายเปรียบเหมือนภูเขาห้าแห่ง หน้าผากคือจอมเขายอด ๑ แก้มข้างซ้ายจอมเขายอด ๑ แก้มข้างขวาจอมเขายอด ๑ คาง คือจอมเขายอด ๑ จมูก คือจอมเขายอด ๑ ตั้งอยู่กลางเขาทั้ง ๔ นั้น๛
๏ผู้ใดจมูกโตเสมอถึงแสกหน้า มิได้เง้า มิได้หัก เพียงทั้งสองข้างเสมอมิได้พร่องเต็มบริบูรณ์ งานสมกับโฉมหน้า ผู้นั้นจะได้เป็นเสนาบดี ประกอบด้วยทรัพย์สมบัติ๛
๏ถ้าจมูกสูง จมูกยาว จมูกตรง จมูกมีเนื้อหนา จะมีทรัพย์๛
๏ถ้าช่องจมูกหนา มีทรัพย์ทำได้ไว้คงฯ๛
๏ถ้าจมูกตกต่ำ จมูกแหลม จมูกบาง ผู้นั้นตระหนี่๛
๏ถ้าเง่าจมูกตรงหัวตานั้นต่ำและหัก ผู้นั้นแม้บิดามารดาจะมีสิ่งสินเท่าใดก็ครองไว้มิได้๛
๏จมูกยาวถึงหน้าผากมิได้หัก จะได้เป็นขุนนางผู้ใหญ่๛
๏ถ้าจมูกต่ำ จมูกคอ อายุสั้น๛
๏ถ้าจมูกเป็นเส้นบางเสมอหน้าผาก หาเนื้อมิได้และท้าย กำด้น ดวงตามัว ผู้นั้นเข็ญใจไร้ญาติอยู่แต่ผู้เดียว นัยหนึ่งอายุสั้น๛
๏ถ้าผู้ใดลูกจมูกเขินและเห็นเนื้อในช่องจมูก ผู้นั้นมักอาภัพภรรยา ถ้าหญิงก็ดุจเดียวกันฯ๛
๏อนึ่ง หน้าผากและจมูกและแก้มทั้ง ๒ และลูกคางเรียกว่าจอมเขาทั้ง ๕ ถ้าเต็มบริบูรณ์ด้วยเนื้อหนัง ดูงามพร้อมด้วยลักษณะทั้ง ๕ ดั่งพรรณานี้ ถ้าเมื่อน้อยไม่มีทรัพย์สมบัติ ต่ออายุ ๓๐ ขึ้นไป จึงจะมีทรัพย์บริบูรณ์๛
๏ถ้าจมูกมากเนื้อ และสูงเสมอหน้าผากมิได้หัก เนื้อแก้มริมจมูกพ่วงผ่องใสงาม ผู้นั้นใจซื่อตรง ฉลาดในการจัดแจงที่บ้านที่เรือนและการทั้งปวง๛
๏ถ้าผู้ใดจมูกโต จมูกหนา จมูกแข็ง จะมีทรัพย์สมบัติมาก๛
๏ถ้าจมูกเหมือนสิงโต จะมีปัญญาความคิดมาก แต่ภายหลังจะมีสุขมาก ฯ๛
๏ถ้าจมูกเสมอหว่างคิ้วเต็มบริบูรณ์ จะได้เมียอันพึงใจ จะเป็นขุนนาง๛
๏ถ้าจมูกแหลม ผู้นั้นปัญญาน้อย จะเข็ญใจฯ๛
๏ถ้าจมูกกลมมากเนื้อแก้มทั้งสองมีเนื้อบริบูรณ์เสมอกัน ผู้นั้นจะมีทรัพย์สมบัติมาก๛
๏ถ้าเงาจมูกและหว่างคิ้วมีกระดูกเสมอกัน และมิได้เง้ามิได้หัก ผู้นั้นจะได้เป็นเสนาบดีแต่หนุ่ม จนสิ้นอายุฯ๛
๏ถ้าแก่มพร่อง หน้าผากแหลม หน้าผากสูง คางต่ำ จมูกสูง มิได้บริบูรณ์พร้อมกันทั้ง ๕ นั้น ท่านว่าญาติพี่น้องมิได้พึ่ง จะได้ทรัพย์สิ่งสิ่งใดก็ครองไว้มิคงฯ๛
๏ถ้าจมูก เหลือง แดง ผู้นั้นจะหาทรัพย์สิ่งสินง่าย๛
๏ถ้าจมูกดำเหมือนเถ้าไฟถูกน้ำ มีสิ่งสินจะฉิบหาย จะตาย๛